Hook
Trong 7 ngày qua, một giao thức blockchain mới ra đời với sự hậu thuẫn của 10 tổ chức tài chính châu Âu, bao gồm ABN AMRO, DekaBank và Natixis CIB. TVL của nó? 0 USD. Số lượng giao dịch trên chuỗi? Chưa có. Lượng người theo dõi trên Twitter? Gần như bằng 0. Đây là RL1 – một “hợp tác xã blockchain” do các ngân hàng sở hữu. Nhưng nếu dữ liệu on-chain không nói dối, thì sự im lặng này đang kể một câu chuyện gì?
Context
RL1 là một blockchain liên minh (consortium blockchain) được quảng bá như một nền tảng dành riêng cho các tổ chức tài chính, với mô hình quản trị hợp tác xã – mỗi thành viên một phiếu bầu. Đây không phải lần đầu tiên ngành ngân hàng thử nghiệm công nghệ sổ cái phân tán. Từ R3 Corda, We.Trade cho đến Marco Polo, hàng loạt dự án tương tự đã ra đời và… âm thầm biến mất. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi từ năm 2017, tôi đã thấy 70% ICO có dòng tiền giả mạo – và bài học tương tự áp dụng cho các liên minh ngân hàng: sự hợp tác giữa các tổ chức lớn thường không tạo ra đột phá, mà chỉ là công cụ để đáp ứng yêu cầu quy định.
Core
Hãy nhìn vào các chỉ số cốt lõi. Một blockchain không có testnet, không có mã nguồn mở, không có lộ trình kỹ thuật. Theo dữ liệu on-chain của Ethereum, hoạt động từ các địa chỉ liên quan đến các ngân hàng này (ví dụ: ví của ABN AMRO) là… zero. Điều này cho thấy RL1 hiện tại chỉ là một tuyên bố chính trị, không phải một sản phẩm kỹ thuật.
So sánh với Hyperledger Fabric hay Quorum, các dự án liên minh thường có lợi thế về bảo mật và tuân thủ, nhưng lại thất bại trong việc thu hút nhà phát triển. Trong phân tích của tôi về 50 ICO năm 2017, tôi phát hiện ra rằng sự hiện diện của các tổ chức lớn không đảm bảo thành công – thực tế, nó làm chậm quá trình đổi mới. Với RL1, không có token, không có khuyến khích kinh tế, không có cộng đồng. Mô hình hợp tác xã nghe có vẻ dân chủ, nhưng trong thực tế, các ngân hàng lớn hơn sẽ nắm quyền kiểm soát thông qua quyền biểu quyết và nguồn lực.
Dữ liệu on-chain không nói dối, nhưng không có dữ liệu thì cũng không thể kết luận. Tuy nhiên, sự vắng mặt của dữ liệu tự nó đã là một tín hiệu: dự án này ở giai đoạn tiền-PoC (proof-of-concept), và khả năng cao sẽ không bao giờ vượt qua được giai đoạn đó.
Contrarian
Nhưng hãy xem xét góc nhìn ngược lại. Liệu RL1 có thể là một bước đệm cho “Digital Euro” hay không? Các ngân hàng trung ương châu Âu đang thử nghiệm CBDC, và một blockchain liên minh do chính các ngân hàng thương mại vận hành có thể trở thành hạ tầng thanh toán bán buôn. Trong chiến lược arbitrage Uniswap năm 2020, tôi học được rằng tương quan không đồng nghĩa với nhân quả – việc các ngân hàng cùng hợp tác không tự động tạo ra giá trị. Nhưng nếu RL1 được tích hợp với hệ thống thanh toán liên ngân hàng hiện tại (như TARGET2), nó có thể giảm chi phí settlement. Điểm mù ở đây là: thị trường crypto đang quá tập trung vào các blockchain công khai, trong khi các tổ chức tài chính vẫn cần một “sandbox” riêng để thử nghiệm. RL1 có thể là cái vỏ cho các thí nghiệm regulatory, và nếu thành công, nó sẽ tạo ra một làn sóng mới cho RWA (real-world assets) on-chain.
Takeaway
Khi tất cả các blockchain công khai đều chạy đua về phi tập trung, liệu các ngân hàng có thực sự cần một blockchain khác, hay họ chỉ đang xây một tượng đài cho sự lãng quên? Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào việc RL1 có công bố mã nguồn, có phát hành token, hay có kết nối với hệ sinh thái Ethereum qua cầu nối hay không. Cho đến lúc đó, hãy để dữ liệu tự kể chuyện – và hiện tại, câu chuyện ấy chỉ toàn khoảng trống.