Ngày 29/7, một làn sóng bán tháo nhẹ đã quét qua nhóm cổ phiếu liên quan đến tiền mã hóa tại Phố Wall, với mức giảm tập trung vào các công ty khai thác Bitcoin. Trong khi các sàn giao dịch và quỹ đầu tư chỉ chịu thiệt hại khiêm tốn, RIOT và MARA – hai 'ông lớn' ngành đào coin – lao dốc gần 5%, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nhạy cảm ngày càng tăng của lĩnh vực này trước biến động thị trường.
Dữ liệu từ các sàn giao dịch chứng khoán Mỹ cho thấy, kết thúc phiên giao dịch ngày 29/7, chỉ số cổ phiếu crypto tổng thể giảm 1,2%, nhưng sự phân hóa giữa các nhóm ngành là rất rõ rệt. Cổ phiếu của Marathon Digital Holdings (MARA) mất 4,59%, trong khi Riot Platforms (RIOT) giảm sâu hơn với 4,65%. Ở chiều ngược lại, Coinbase Global (COIN) chỉ giảm 1,04%, và MicroStrategy (MSTR) – công ty nắm giữ lượng Bitcoin lớn nhất trong số các doanh nghiệp niêm yết – ghi nhận mức giảm 1,33%. CleanSpark (CLSK) và một số cổ phiếu khai thác nhỏ hơn cũng chìm trong sắc đỏ với biên độ từ 2% đến 3%.
Sự chênh lệch này không phải ngẫu nhiên. Theo các nhà phân tích, cổ phiếu khai thác vốn có hệ số beta cao hơn nhiều so với các đối tác trung gian hoặc nắm giữ. Điều đó có nghĩa là mỗi biến động 1% của giá Bitcoin có thể khuếch đại thành 2-3% dao động trên cổ phiếu MARA hay RIOT. Trong bối cảnh Bitcoin dao động quanh ngưỡng 68.000 USD vào cuối tháng 7, bất kỳ tín hiệu tiêu cực nào từ vĩ mô hoặc dòng tiền cũng có thể khiến nhóm này chịu tổn thất nặng nề nhất.
Áp lực kép từ vĩ mô và nội tại ngành
Không có một sự kiện đột biến nào được xác định là nguyên nhân trực tiếp cho đợt giảm này. Thay vào đó, giới đầu tư đang phải đối mặt với một loạt yếu tố tích tụ. Trên bình diện vĩ mô, đồng USD mạnh lên và những phát biểu 'diều hâu' từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) về khả năng trì hoãn cắt giảm lãi suất đã làm suy yếu tâm lý chấp nhận rủi ro trên toàn thị trường. Cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn cũng giảm nhẹ trong cùng phiên, cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển khỏi các tài sản đầu cơ.
Tuy nhiên, riêng với ngành khai thác, còn có những áp lực nội tại sâu xa hơn. Đỉnh điểm của mùa báo cáo thu nhập quý II đang đến gần, và các nhà đầu tư lo ngại rằng chi phí sản xuất trên mỗi Bitcoin đang tăng vọt. Dữ liệu on-chain cho thấy hashrate toàn mạng vẫn ở mức cao kỷ lục, trong khi phần thưởng khối sẽ giảm một nửa vào tháng 4/2024 sắp tới. Các công ty như MARA và RIOT đã phải huy động vốn qua phát hành trái phiếu chuyển đổi và cổ phiếu để mua sắm máy đào thế hệ mới, làm loãng giá trị cổ đông và gia tăng gánh nặng nợ.
Thomas Suiter, một chuyên gia phân tích tại công ty nghiên cứu tiền mã hóa ByteTree, nhận xét: "Thị trường đang bắt đầu định giá lại cổ phiếu khai thác dựa trên không chỉ giá Bitcoin hiện tại mà còn kỳ vọng về thu nhập sau halving. Nếu giá Bitcoin không tăng đủ nhanh, nhiều công ty có thể đối mặt với khủng hoảng thanh khoản. Đây là lý do tại sao cổ phiếu của họ nhạy cảm hơn nhiều so với Coinbase hay MicroStrategy."
Tương phản giữa các mô hình kinh doanh
Sự khác biệt trong mức giảm cũng phản ánh cấu trúc kinh doanh khác nhau. Coinbase, với vai trò trung gian giao dịch, tạo ra doanh thu chủ yếu từ phí, vốn ít phụ thuộc vào biến động giá Bitcoin ngắn hạn. MicroStrategy, mặc dù nắm giữ hơn 150.000 BTC, nhưng hoạt động kinh doanh phần mềm cốt lõi của họ vẫn tạo ra dòng tiền ổn định, và việc nắm giữ Bitcoin được xem như một khoản đầu tư chiến lược dài hạn. Ngược lại, doanh thu của các công ty khai thác gần như hoàn toàn phụ thuộc vào số Bitcoin đào được và giá bán ra. Khi chi phí điện và thiết bị tăng, lợi nhuận biên của họ bị bóp méo nhanh chóng.
Một điểm đáng chú ý khác là khối lượng giao dịch trên Coinbase vẫn tương đối ổn định trong suốt tháng 7, giúp cổ phiếu COIN trụ vững. Trong khi đó, dữ liệu từ các pool khai thác cho thấy tỷ lệ bán ra của các thợ đào đã tăng nhẹ trong tuần cuối tháng 7, tạo áp lực cung lên thị trường và kéo theo sự sụt giảm của cổ phiếu ngành.
Cơ hội từ sự hoảng loạn?
Mặc dù đợt giảm này mang sắc thái tiêu cực, một số nhà đầu tư giá trị lại xem đây là cơ hội. Lịch sử cho thấy, trước mỗi kỳ halving Bitcoin, cổ phiếu khai thác thường trải qua những đợt điều chỉnh mạnh do lo ngại về thu nhập tương lai, nhưng sau đó thường phục hồi khi giá Bitcoin tăng lên. Nếu kịch bản lạc quan xảy ra – Bitcoin vượt mốc 100.000 USD vào cuối năm 2024 – thì mức định giá hiện tại của MARA và RIOT có thể bị coi là quá rẻ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo về rủi ro đòn bẩy. Một số công ty khai thác đã vay nợ lớn để mở rộng quy mô, và nếu giá Bitcoin giảm sâu dưới chi phí sản xuất, họ có thể đối mặt với nguy cơ vỡ nợ. Do đó, việc lựa chọn cổ phiếu khai thác đòi hỏi phải phân tích kỹ bảng cân đối kế toán và hiệu quả hoạt động.
Kết luận: Tín hiệu cần theo dõi
Phiên giao dịch ngày 29/7 một lần nữa khẳng định rằng thị trường chứng khoán crypto không phải là một khối đồng nhất. Sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành cho thấy các nhà đầu tư đang ngày càng tinh tế hơn trong việc đánh giá rủi ro. Với việc halving chỉ còn chưa đầy 9 tháng nữa, áp lực lên các công ty khai thác sẽ còn gia tăng. Những tín hiệu cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm: báo cáo thu nhập quý II của các công ty khai thác (dự kiến công bố trong tháng 8), xu hướng hashrate và chi phí điện, cũng như diễn biến giá Bitcoin.
Đối với nhà đầu tư dài hạn, đây có thể là cơ hội để tích lũy cổ phiếu khai thác với giá chiết khấu, nhưng cần sẵn sàng cho sự biến động mạnh. Trong ngắn hạn, sự thận trọng là điều nên được ưu tiên. Thị trường đang cho thấy rằng không có gì là chắc chắn, ngay cả với những cái tên 'blue chip' trong ngành crypto.
